ebegümeci
(hubbaz) : Ebegümecigillerden;
çiçekleri ilaç, yaprakalrı da sebze olarak
kullanılan ve genellikle tarla kenarlarında
kendi kendine yetişen bir ottur. 20-70 cm.
boyundadır. Yaprkalrı sarmaldır. Mayıs - Ağustos
ayları arasında çiçek açar. Yaprak ve
çiçeklerinde fazla miktarda müsilaj vardır.
Yaprak ve çiçekleri kurutulmadan
kullanılır.
Faydası : Göğsü yumuşatır,
öksürüğü keser. Mide ve bağırsakların muntazam
çalışmasını sağlar. Kabızlığı giderir. Mide
bulantısı ve kusmaları önler. Ateşi düşürüp,
vücuda rahatlık verir. Boğaz ve bademcik
iltihaplarını giderir. Nezle, bronşit, nefes
darlığı tedavisinde kullanılır. Lapası
çıbanların olgunlaşmasını sağlar. Burun
kanamasını durdurur. Dişeti hastalıklarını
tedavi eder. Mide ağrısını keser. Burun
tıkanıklığını giderir.
ebücehil karpuzu
(acıhıyar) : Kabakgillerden elma
iriliğinde meyvesi çok acı ve ishal yapıcı bir
bitkidir. İçeriğinde 'colocynthine' vardır.
Zehirlidir. 2 gramdan fazlası öldürebilir.
Haricen kullanılır.
Faydası : Romatizma, mafsal ve
nikris ağrılarını dindirir. Kaşıntıları
geçirir.
eğirotu
(azakeyeri) : Yılanyastığıgiller
familyasından; akarsu kıyıları ve bataklıklarda
yetişen 60-70 cm. boyunda bir otsu bitkidir.
Meyveleri yeşilimsi renktedir. Çiçekleri,
siyahımsı-erguvani renklidir. Tadı
mayhoştur.
Faydası : İştahı açar, mide ve
bağırsak gazlarını giderir. Mide ekşimesini
geçirir. Mide ülserini iyileştirir. İdrar ve
adet söktürür. Dişetlerini kuvvetlendirir. Ter
söktürür, ateşi düşürür ve ağrıları dindirir.
Kusturur, aksırtır. Sinirleri yatıştırır.
Sarılık ve nikris tedavisinde
kullanılır.
eğreltiotu (nepkrodium
filixmas) : Eğreltiotugillerden; kumlu
yerlerde yetişen bir cins bitkidir. Çok çeşidi
vardır. Boyu 120 cm. kadardır. Kökü kalındır.
Dışı siyahi, içi beyazdır. Zehirlidir. Tavsiye
edilen miktarı aşmamak gerekir. Hekimlikte erkek
eğreltiotu kullanılır. Gebeler ve kansızlar
kullanamaz.
Faydası : Bağırsak solucanları ve
tenyaları düşürür. Memeli basur ve variste de
faydalıdır.
ekmek ağacı
(artocarpus) : Dutgillerden; tropik
asya adalarında yetişen ve her mevsimde mahsul
veren bir bitkidir. Meyveleri ananasa benzer.
İçeriğinde bol miktarda nişasta vardır. Meyve ve
yaprakları yenir. Ekmek yapmak için de
kullanılır.
Faydası : Besleyicidir.
ekşi elma (yabani
elma) : Gülgillerden; ormanlarda
yetişen bir ağacın meyvesidir. Meyveleri küçük
ve çok ekşidir. Çiçekleri, açık
pembedir.
Faydası : Mide ve bağırsaklardaki
gazı boşaltır. Buralardaki iltihapları
giderir.
elma (malus) :
Gülgillerden çiçekleri pembe, oldukça yüksek bir
ağacın meyvesidir. Meyvesi (elma); çoğu
yumruktan küçük ve yuvarlak, kabuğu parlak ve
sert, kırmızıdan yeşile kadar türlü renktedir.
Çekirdekleri ufaktır. Dokusu gevşektir. Kokusu
hoş, tadı mayhoş veya tatlıdır. Amasya,
Gümüşhane, Niğde ve Ferik gibi birçok çeşidi
vardır.
Faydası : Sinirleri ve adaleleri
kuvvetlendirir. Bedeni ve zihni yorgunluğu
giderir. Hamilelerin bulantı ve kusmalarını
azaltır. Hastalıkların çabuk geçmesini sağlar.
İdrar söktürür, vücutta biriken zararlı
maddelerin atılmasında yardımcı olur.
Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardım
eder. Kanı temizler. Kolestrolü düşürür. Damar
sertliği ve kalp krizlerini önler. Kandaki şeker
miktarını düşürür. Kabızlığı giderir. Şeker
hastaları için faydalıdır. Dizanteri ve
paratifoda iyileşmeye yardımcı olur. Öksürüğü
keser. Kompostosu ateşi düşürür. Susuzluğu
keser. Uçukları geçirir. Cildin taze ve güzel
kalmasını sağlar. Göz ve kulak ağrılarında da
kullanılır.
enginar (cynara)
: Bileşikgillerden; kökü yıllarca yaşayıp, her
ilkbaharda yeniden süren dikenli bir bitki ve
bunun sebze olarak yenen iri topuz biçimindeki
yeşil çiçeğidir. Killi, kumlu ve rutubetli
toprakalarda yetişir. Çok iyi bir besindir.
İçeriğinde 'cynarine' vardır.
Faydası : Kandaki üre ve
kolestrolü düşürür. İdrar söktürür. Kandaki
şeker miktarını ayarlar. Şeker hastaları için
çok faydalıdır. Bedeni ve ruhi bitkinliği
giderir. Vücuda dinçlik verir. Sinirleri
güçlendirir. Damar sertliği ve kalp
hastalıklarını önler. Böbreklerdeki kumların
dökülmesine yardım eder. Karaciğer
hastalıklarının çabuk geçmesini sağlar.
Sarılıkta faydalıdır. Romatizmanın şikayetlerini
geçirir. Mide ve bağırsakları temizler. İshali
keser.
Emzikli kadınlar, böbreklerinde
veya mesanelerinde itihap olanlar
yememelidir.
ergeç sakalı
(çayırmelikesi) : Gülgillerden dalları
sağlam ve sert kırmızımtırak bir bitkidir.
Çiçekleri kar taneleri gibidir ve dalların
ucunda toplanmışlardır. Yaz aylarında toplanıp
kurutulur. Bitkinin her yeri
kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür, vücutta
biriken zararlı maddelerin atılmasını sağlar.
Böbrek mesane ve idrar yollarındaki iltihapları
giderir. Soğuk algınlığını geçirir. Kanı
temizler. Sinirleri yatıştırır. Kalbi
kuvvetlendirir. Nefes darlığı ve astımda
faydalıdır. Diş ağrılarını keser. Diş eti ve
boğaz iltihaplarını giderir.
erik (prune) :
Gülgillerden beyaz çiçekli bir ağacın yemişidir.
Erik, çoğu ceviz büyüklüğünde, kabuğu ince,
sarıdan kırmızıya ve mora kadar türlü renkte,
tadı mayhoş veya tatlı, etli, sulu tek ve sert
çekirdekli bir yemiştir. B vitamini bakımından
zengindir.
Faydası : Sinirleri
kuvvetlendirir. Zihin yorgunluğunu giderir.
Kabızlığı giderir. İdrar söktürür ve vücudun
rahatlamasını sağlar. Karaciğer şişliğini
giderir. Böbrekleri dinlendirir. Kansızlığı
giderir. Kalbi kuvvetlendirir. İştah açar ve
hazmı kolaylaştırır. Romatizma, mafsal
kireçlenmesi ve nikriste faydalıdır.
Çekirdekleri de, bağırsak solucanlarını
düşürmekte kullanılır.
eşek kulağı
(mayasılotu) : Sığırdiligillerden;
çiçekleri beyaz ve menekşeye çalar renkte,
yaprakları neşter şeklinde bir bitkidir.
Mart-Temmuz ayları arasında toplanıp,
kurutulur.
Faydası : Müzmin ishali keser.
Nefes darlığını giderir. Göğsü yumuşatır.
Bronşitte faydalıdır. Öksürüğü keser. Ağız, dil
ve boğaz iltihaplarını
giderir.